Teoria Howarda Gardnera – koncepcja pracy z przedszkolakiem

13. październik 2017 - 9:35

Jeżeli chcemy pomóc naszemu przedszkolakowi rozwinąć skrzydła – poznajmy jego mocne strony i talenty. Z pomocą przyjdzie nam teoria inteligencji wielorakich, dzięki której dowiemy się, który typ inteligencji dominuje u dziecka i jak efektywnie go rozwijać.





Teoria Howarda Gardnera


Twórcą teorii inteligencji wielorakich jest amerykański psycholog, specjalista z dziedziny psychologii uczenia się Howard Gardner. Jego metoda jest znacznie dokładniejsza i wykracza poza mierzenie inteligencji poprzez standardowe testy IQ. Przy teorii inteligencji wielorakich, obserwuje się dziecko podczas nauki, zabawy oraz sprawdza jego zachowanie w różnych sytuacjach życiowych – w ten sposób dokonuje się głównej oceny. Metoda Gardnera zrewolucjonizowała sposób myślenia o inteligencji i uczeniu się, a także jest wykorzystywana jako koncepcja pracy z dziećmi w wieku przedszkolnym.


Howard Gardner w swojej teorii wyróżnił osiem typów inteligencji:
• werbalną (słowną, językową),
• logiczno-matematyczną,
• wizualno-przestrzenną (obrazkową),
• ruchową (kinestetyczną),
• muzyczną (słuchową),
• interpersonalną (międzyludzką),
• intrapersonalną (wewnętrzną),
• przyrodniczą (naturalistyczną).


Dzieci, u których dominuje inteligencja językowa
Interesują się światem słowa mówionego i pisanego – odbierają i rozumieją świat poprzez słowo. Są wrażliwe na dźwięk, rytm i znaczenie słów oraz różne funkcje języka. Lubią mówić i słuchać opowieści innych. Często również spisują swoje myśli i jak na swój wiek używają bogatego słownictwa. Kreatywność przedszkolaka, u którego wyraźnie zarysowuje się inteligencja językowa, sprawia że potrafi tworzyć sam proste opowiadania i w oryginalny sposób przedstawiać je innym. Dzieci takie mają również łatwość uczenia się nowych słówek w obcych językach oraz dobrą pamięć słuchową. Bez trudu zapamiętują nazwy geograficzne, imiona i nazwiska. Lubią recytować wiersze i uczyć się ich na pamięć. Wcześniej niż dzieci z innym typem inteligencji zaczynają czytać.


Przedszkolaki z inteligencją logiczno-matematyczną
Są konkretne i dociekliwe – zadają dużo pytań. Myślą logicznie i lubią badać różne zjawiska, obserwować świat i zbierać informacje na jego temat. Świetnie sprawdzają się w grach logicznych, przy rozwiązywaniu zagadek i łamigłówek. Maluchy takie bardzo lubią świat liczb i często klasyfikują, grupują np. swoje kolekcje znaczków, naklejek, zabawek według jakieś konkretnej cechy – są przy tym zorganizowane i dokładne. Szybciej niż inne dzieci zaczynają liczyć i wykonywać operacje matematyczne.


Dzieci z typem inteligencji wizualno-przestrzennym
Odbierają i rozumieją otaczający je świat poprzez obrazy i formy przestrzenne oraz dostrzegają jego szczegóły – kształty, linie, przestrzeń i kolory. Lubią prace plastyczne i stosują wiele technik: rysują, wycinają, rzeźbią, lepią i tworzą przy tym przestrzenne formy. Przyjemność sprawia im składanie modeli, układanki i puzzle. Zapamiętują charakterystyczne punkty, rzadko tracą orientacje w terenie i z łatwością odnajdują drogę w nowym miejscu. Nie mają trudności ze zrozumieniem schematów rysunkowych. Szybciej od innych uczą się korzystania z map oraz rozpoznawania konkretnych brył.


Przedszkolaki, u których dominuje inteligencja ruchowa
Zręcznie radzą sobie z przedmiotami i kontrolują ruchy swojego ciała. Mają rozwiniętą koordynację ruchową – lubią ćwiczenia fizyczne, gry zespołowe i zabawy ruchowe. Dzieci z inteligencją kinestetyczną wykazują zdolności manualne i chętnie wykonują różne prace ręczne (czują się pewnie przy wycinaniu, sklejaniu – technikach plastycznych wymagających dokładności). Wyrażają własnym ciałem emocje, podczas rozmowy gestykulują, używają mowy ciała i podświadomie dobrze rozpoznają ją u innych. Dzieci te lubią zajęcia taneczne i/lub sportowe – od swoich rówieśników lepiej radzą sobie w sprawnościach ruchowych.


Dzieci z inteligencją muzyczną
Są muzykalne – wrażliwe na rytmy, barwy i wysokość dźwięków. Lubią śpiewać, słuchać muzyki i chętnie się przy niej uczą. Mają swoich ulubionych wykonawców i utwory. Podśpiewują i nucą piosenki podczas zabawy – ich słowa i melodie (wykazują się dobrą pamięcią i słuchem muzyczny). Muzykę kojarzą z konkretnymi emocjami i łączą ze swoim nastrojem. Umuzykalnione dzieci lubią wybijać rytm na różnych codziennych przedmiotach i udawać np. że ich kolana to perkusja. Taki maluch chętnie rozwijałby swoje talenty poprzez naukę śpiewu czy gry na instrumencie.


Dominująca inteligencja interpersonalna (międzyludzka) u dzieci
Dostrzegają i właściwie reagują na nastroje, temperament i pragnienia innych – rozumieją inne dzieci i dorosłych (ich motywacje) oraz są empatyczne. Potrafią wczuć się w emocje innych osób, współpracować w grupie i sprawnie, zrozumiale się komunikować. Mają łatwość w nawiązywaniu kontaktów, potrafią słuchać, przy czym wykazują również zdolności przywódcze. Dbają o relacje z rówieśnikami, a oni darzą je sympatią. Takie dzieci potrafią spojrzeć na świat oczami drugiego człowieka, wyczuć jego stan emocjonalny i nawet wesprzeć na duchu. By może przedszkolak z dominującą inteligencją międzyludzką zostanie w przyszłości psychologiem.


Dzieci, u których dominuje inteligencja intrapersonalna (wewnętrzna)
Takie dzieci szybko zyskują świadomość swoich mocnych i słabych stron i potrafią to wykorzystać. A poznanie i zrozumienie samego siebie to nie lada wyzwanie – dzieci z inteligencją intrapersonalną wiedzą w czym mogą się sprawdzić. Świetnie radzą sobie i lubią pracować samodzielnie. Same wyznaczają sobie cele i konsekwentnie do nich dążą. Zdarza się, że poszukując odpowiedzi na nurtujące ich pytania, dochodzą do pierwszych filozoficznych wniosków. Wykazują się również większą zaradnością i niezależnością niż inne dzieci.


Przedszkolaki z inteligencją przyrodniczą
Są niezwykle ciekawe świata, uwielbiają rośliny i zwierzęta oraz chcą jak najwięcej czasu spędzać na świeżym powietrzu. Obserwują otaczającą ich przyrodę i potrafią wymienić nazwy roślin i zwierząt, które już poznały. Pasjonuje ich świat natury i ekologia, mogą np. kolekcjonować okazy przyrodnicze i zbierać tematyczne albumy. Dobry sposobem na rozwój takiego dziecka jest zapewnienie mu warunków do posiadania własnego ogródka, chociażby w doniczce i pozwolenie na zwierzątko domowe. Z pewnością będzie się nim interesowało i dbało o jego potrzeby.


Warto wspierać rozwój swojego dziecka poprzez poznanie jego potrzeb (związanych z dominującym typem inteligencji) i dostosowanie ich do odpowiednich aktywności, które pomogą przedszkolakowi odnaleźć prawdziwą i unikalną pasję. Wiele przedszkoli oferuje system nauczania oparty na teorii inteligencji wielorakich Howarda Gardnera, ale także w domu można zapewnić dziecku odpowiednie warunki do pracy nad swoimi talentami. Maluch polubi zajęcia i zabawy związane ze swoimi zainteresowaniami i predyspozycjami, a na pozytywne efekty nie trzeba będzie długo czekać!


Autor: Sonia Mielnik

Redakcja familie.pl